Osmanlıca Öğrenen Az Şey Verir, Çok Şey Kazanır

Osmanlıca Öğrenen Az Şey Verir, Çok Şey Kazanır

Osmanlıca Öğrenen Az Şey Verir, Çok Şey Kazanır

by Şubat 2016 0 comments

Osmanlıca Öğrenen Az Şey Verir, Çok Şey Kazanır

Doç. Dr. Mehmet TOPAL | Mülakat: Ömer Faruk ALTIPARMAK

 

Hocam sizi kısaca tanıyabilir miyiz?

Bendeniz Mehmet Topal 1964 yılında Eskişehir’de dünyaya geldim. Tahsil hayatımızı Eskişehir’de ikmal ettikten sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünü okudum. Daha sonra 2 yıl kadar Milli Eğitim Bakanlığında öğretmenlik görevimiz oldu. Akabinde Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünde 6 yıl tasnif personeli olarak çalıştım. Eskişehir Osmangazi Üniversitesinde yaklaşık 21 yıl hizmet verdikten sonra da Anadolu Üniversitesine geçiş yaptım. 1 Aralıktan itibaren Anadolu Üniversitesi Tarih Bölümünde öğretim üyesi olarak görevime devam etmekteyim.

Osmanlı Türkçesi denilince ne anlamamız gerekiyor?

Ben Osmanlı Türkçesini şu şekilde ifade ediyorum. Hazineye açılan kapı, hazinenin anahtarı. Yani Türkçemizin bir periyodu. İmparatorluk dili olarak da takdim edilir. Bunu genellikle insanlar şöyle anlarlar. Osmanlıca öğreniyorum dendiği zaman sanki yeni bir lisan öğreniyormuş tadı verir insana. Ancak öyle değil, Osmanlı Türkçesi, Türkçenin bir periyodudur.

Osmanlı Türkçesinin gündemimize bu kadar yoğun bir şekilde girmesi ne anlama geliyor?

Aslında bunu, geçmişimizle kucaklaşma olarak telakki edebiliriz.  Reddi miras bizim bu zamana kadar çok sık karşılaştığımız bir hadise idi. Yani insanların koruma, kollama refleksi dediğimiz bir refleks içerisinde olduğunu ben meslek hayatımın en başından beri görüyorum.  Neye karşı koruma bu peki? Tabi ki Cumhuriyet değerlerinin Osmanlıya karşı korunması. Şimdi artık bunun gereksiz bir paranoya olduğu, gereksiz bir durum olduğu, Cumhuriyeti besleyecek değerlerin de aslında Osmanlıdan intikal ettiği meselesi idrak edilmeye başlandı ki Osmanlıcaya ilgi arttı. Bunu normalleşme olarak değerlendirmek lazım. Dünyanın hiçbir yerinde, hiçbir sağlıklı coğrafyada, geçmişle bu şekilde muhasebe yapıldığına şahit değiliz. Mesela ortalama bir Fransız vatandaşı monarşi arzu etmez. Elbette kazanımlarına sahip çıkar, ama monarşi dönemi benim dönemim değil, bu dönemi tarihten yok sayalım demez. Ya da çarlık Rusya’sı dediğimiz Rusya, sistem değiştirdiği zaman yani çarlık sistemini terk ettikleri zaman aynı refleksi, belki 15 yıl gösterdiler. Yani yeni sistem çarlık Rusya’sına karşı kendisini korumak kollamak görevi hissetti ama bugünün ortalama bir Rus vatandaşı Çarlık Rusya’sı dönemi benim dönemim değil dolayısıyla ben bunu kabul etmiyorum bunun üzerine bir şal örtmek lazım diye düşünmez. Ben de insanların, geçmişle kucaklaşmak isteklerini ve Osmanlıcaya olan ilgi ve alakalarını arttırdığını düşünüyorum.

Yapılan çalışmalar hususunda eksik veya fazla yönler görüyor musunuz?

Benim müşahede ettiğim en büyük eksiklik şu: Osmanlıca geldi bizim gündemimize girdi; ancak bunu çok sağlıklı bir zeminde yapabildiğimizi düşünmüyorum. Siyasi iradenin bu alanın uzmanlarını desteklemesi gerekir. İşin mahiyetini, gerekliliğini ve Osmanlının niçin bu milletin gündemine girmesi gerektiğini izah etmesi gereken, bunu açıklaması gereken alanın uzmanları olmalı. Yani muhalifler de bunu savunanlar da yeterince donanımlı değiller. Bu işe muhalif olanlar zannediyorlar ki Osmanlıca öğrenildiği zaman sistem tehdit altına girecek. Neticede Türkçenin değişik bir periyodunu, değişik bir zaman dilimini öğrenmiş oluyorsun. Yani tarihi tecrübenin, tarihi birikimin size vermiş olduğu mirası değerlendirmiş oluyorsunuz. Bunun yeniden sistem ikame etmekle ya da günümüz değerlerini yok saymakla bir alakası yok. Osmanlıca öğretimini yapanlar ya da bu işin içinde olanlar öğretim görevlileri, akademisyenler basın yoluyla ya da değişik platformlarda bu işin niçin lüzumlu olduğunu izah etmelidirler. Ben bu anlamda eksiklik hissediyorum. Bir de bu iş gündeme girdiği anda henüz hazırlıklı değildik. Yani Osmanlıca müfredatını yapacak gerek milli eğitimde gerekse diğer platformlarda bu işi hakkıyla yerine getirecek insan sayısı maalesef sınırlıydı. Öncelikle bu altyapılar hızla ikmal edilmeli.

Osmanlı Türkçesi ile yazılmış metinleri okumaya gayret eden okuyabilen birisinin en önemli kazancı nedir?

Bir kere dile vukufiyet, kelime hazinesini zenginleştiriyor. Yani bizim şu an en çok şikâyet ettiğimiz konulardan birisi, üslup konusunda mevcut neslin yeterince donanımlı olmadığıdır. Yani üslup kazanmak, daha edebi metinler yazmak kelime haznesiyle alakalı bir şeydir. Osmanlı Türkçesi dediğimiz Türkçedeki kelime sayısıyla, günümüz Türkçesindeki kelime sayısı bir değil.  Yani edebiyatçı arkadaşlarımız bir ileri giderler ve şöyle söylerler: Kuracağınız hayalleriniz bile kuracağınız kelime sayınızla orantılıdır. Dolayısıyla bir medeniyet projeniz varsa, bu medeniye projenizi bu metinler üzerine inşa edeceksiniz. Metinlerinizin sağlam olması lazım. Kavramlarınızın sağlam olması lazım. Geçmişle barışık olmanız lazım.  Geçmişin bilgi, deneyim ve birikimlerinden faydalanıyor olmanız lazım. Yani Osmanlıcayı iyi bilen birisi, iyi öğrenen birisi bir kere tarihi-edebi metinler okuyacak. Ecdadın estetik değerleriyle tanışacak. Ecdadının musiki metinleriyle buluşacak. Ecdadının mimarisiyle buluşacak. Ecdadının her türlü gündelik hayata ilişkin tavsiyeleriyle bir araya gelecek. Bu ne demek? Daha zengin nitelikli bireyler yetiştirmek demek. Hulasa, Osmanlıca öğrenen az şey verir, çok şey kazanır.

Tarih bölümünden mezun olan bir öğrenci Osmanlıcayı ne kadar öğrenebiliyor? Neden?

Gerçekten çok ilginç bir soru, çünkü bizim en büyük sıkıntımız bu yönde. Osmanlı Türkçesini en iyi bilmesi gereken bölümler Tarih Bölümleridir. Çünkü ata mirası olan dede yadigârı olan Başbakanlık Osmanlı Arşivinde, Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivinde, askeri tarih ve stratejik arşivinde ve muhtelif kütüphanelerde birçok kaynaklarımız mevcut. Bunları değerlendirecek olan şüphesiz ilk akademik sınıf tarih mezunlarıdır. Bu arkadaşlarımızın bu manada yeterince donanımlı yetiştiklerini söyleyemeyiz. Bunun 2 önemli sebebi var: 1) Tarih Bölümünden mezun olan arkadaşlarımızın istihdam sıkıntıları var. Bu durumda arkadaşlarımızın motivasyonlarını etkiliyor. 2) Öğreticilerin öğrencileri bu işe ısındırma aşamasında öğrencilere yeterince malumat vermediklerini düşünüyorum. Yani kısaca biz istediğimiz seviyede değiliz diyebiliriz.

Tabi bir hususu burada unutmamak lazım: Osmanlı Türkçesi dediğimiz Türkçenin özellikle tarih bölümlerinde sıkıntılı bir faslı vardır. Bu da bizim metinlerimizin kendilerine mahsus terminolojisidir. Yani değişik yazı türleri ile kaleme alınan Osmanlı evrakı. Osmanlı devletinin kurumsal kimliğine ehemmiyet veren bir devlet yapısı vardır. Örneğin; Divan-ı Hümayun dediğimiz devletin tepe yönetimi, divani yazıyı kullanıyor. Şeyhülislamlık ve ona bağlı birimler ta’lik yazıyı kullanıyor. Mali kurumlar defterdarlığımız siyakat yazıyı kullanıyorlar. Nezaretler döneminde yaygın olarak kullanılan yazı türü ise rikadır. Hal böyle olunca öğrenci bütün bu yazı türlerini öğrenmek zorunda kalıyor. Her kurumun kendine mahsus dil özellikleri var. Yani giriş ve bitiş cümleleri farklı olabiliyor. Belgelerin düzenleniş biçimleri rükünleri şartları farklı olabiliyor. İşte bu farklılık bir parça ihtisas gerektiren işler. Onun için gündelik metinleri okumayla tarih metinleri okumayı ayrı tutmak icap ediyor. Ortalama her tarih öğrencisi matbu yazıyı okuyor, el yazısını da kısmi okuyor. Ama bu çeşitliliği ve zenginliği kazanamıyor. O noktada bir sıkıntı var.

Biliyorsunuz ki biz Hayrat Vakfı olarak Osmanlıca Dergi çıkarıyoruz. Bize bu dergi ile ilgili neler tavsiye edersiniz?

Bu hakikaten zor bir soru. Çünkü bu işi çok güzel yaptığınız kanaatindeyim. Hem öğreticilik noktasında hem bu işin gerekliliği konusunda söylenmesi gereken her şey bu dergide var. Ben de aboneyim ve derginizi takip ediyorum. Belki ufak bir rötuş anlamında şunlar söylenebilir. Dergilerle beraber küçük hikâye kitapları, hediye olarak takdim edilebilir. Bunlar insanların okuma alışkanlıklarını biraz daha zenginleştirebilir. Yani sadece dergiye bağlı kalmamış olurlar. Şüphesiz dergide gramer hususunda güzel metinler var, okuma parçaları var. Ancak tek başına bir hikâye kitabı okumak başka bir şeydir. Yani bu heyecanı da okuyucuya kazandırabiliriz. Onun dışında benim bu dergiye söyleyebileceğim bir husus yok.

Osmanlıca öğrenme gayretinde olan herkese neler söylemek istersiniz?

İnsanlar bu işi sadece Osmanlı Türkçesi öğrenmek diye düşünmesinler. Osmanlı Türkçesinin kazanımlarını iyi idrak etmek lazım. Yani 80 yıllık birikimle bu ülkede entelektüel insan yetiştiremezsiniz. Mutlaka tarihi geçmişten, özellikle de Osmanlı çınarından istifade etmek lazım. Hem insanlar yeni bir mesleğe kapı aralayabilirler, hem de tarih şuuru ve bilinci noktasında çok önemli adımlar atabilirler bu sayede. Böylelikle birikimleri artan arzuladığımız aydın profili ortaya çıkmış olur. Osmanlı dediğimiz yapı bu dünya için ne kadar önemlidir. Bunu en güzel ifade edenlerden birisi Halil İnalcık’tır. Halil İnalcık der ki: “Osmanlı tarihi anlaşılmadan dünya tarihi anlaşılmaz.”

Eğer bizim de geçmişte olduğu gibi bir kültür ve medeniyet havzası oluşturma düşüncemiz varsa, bunu geçmişten bağımsız olarak planlayamayız. Mutlaka geçmişin değerleri ile hemhal olmamız lazım ki bu medeniyet projesini, bu kültür havzasını daha zenginleştirebilelim, daha estetik hale yani dünyanın dikkatini çekecek bireyleri daha iyi yetiştirecek bir hale getirelim.

عثمانليجه  أوگرنن آز شي ويرر، چوق شي قازانير

 

خواجه م سزي قيصه جه  طانييا بيليرمي يز؟

بنده ڭز محمد طوپال ١٩٦٤ ييلنده  اسكيشهرده  دنيايه  كلدم. تحصيل حياتمزي اسكيشهرده  اكمال ايتدكدن صوڭره  استانبول أونيورسيته سي ادبيات فاكولته سي تاريخ بولومني اوقودم. داها صوڭره  ٢ ييل قدر ملّي اگيتيم باقانلغنده  أوگرتمنلك كورويمز اولدي. عقبنده  دولت آرشيولري كنل مديرلگنده  ٦ ييل تصنيف پرسونلي اولارق چاليشدم. اسكيشهر عثمان غازي أونيورسيته سنده  ياقلاشيق ٢١ ييل خدمت ويردكدن صوڭره  ده  آناطولي أونيورسيته سنه  كچيش ياپدم. ١ آرالقدن اعتبارًا آناطولي أونيورسيته سي تاريخ بولومنده  أوگرتيم أويه سي اولارق كورويمه  دوام ايتمكده يم.

عثمانلي تركجه سي دينيلنجه  نه  آڭلامه مز كركييور؟

بن عثمانلي تركجه سني شو شكلده  افاده  ايدييورم. خزينه يه  آچيلان قاپي، خزينه نڭ آناختاري. يعني تركجه مزڭ بر پرييودي. ايمپراطورلق ديلي اولارق ده  تقديم ايديلير. بوني كنللكله  انسانلر شويله  آڭلارلر. عثمانليجه  أوگرنييورم دينديگي زمان صانكه  يڭي بر لسان أوگرنييورمش طادي ويرر انسانه . آنجق أويله  دگل، عثمانلي تركجه سي، تركجه نڭ بر پرييوديدر.

عثمانلي تركجه سنڭ كوندممزه  بو قدر يوغون بر شكلده  كيرمسي نه  آڭلامه  كلييور؟

اصلنده  بوني، كچمشمزله  قوجاقلاشمه  اولارق تلقّي ايده بيليرز.  ردِّ ميراث بزم بو زمانه  قدر چوق صيق قارشيلاشديغمز بر حادثه  ايدي. يعني انسانلرڭ قورومه ، قوللامه  رفلكسي ديديگمز بر رفلكس ايچريسنده  اولديغني بن مسلك حياتمڭ اڭ باشندن بري كورويورم.  نه يه  قارشي قورومه  بو پكي؟ طبیعیكه  جمهوريت دگرلرينڭ عثمانلي يه  قارشي قورونمسي. شيمدي آرتيق بونڭ كركسز بر پارانويه  اولديغي، كركسز بر طوروم اولديغي، جمهوريتي بسله يه جك دگرلرڭ ده  اصلنده  عثمانليدن انتقال ايتديگي مسئله سي ادراك ايديلمه يه  باشلانديكه  عثمانليجه يه  ايلگي آرتدي. بوني نورماللشمه  اولارق دگرلنديرمك لازم. دنيانڭ هيچ بر يرنده ، هيچ بر صاغلقلي جغرافيه ده ، كچمشله  بو شكلده  محاسبه  ياپيلديغنه  شاهد دگلز. مثلا اورته لامه  بر فرانسز وطنداشي مونارشي آرزو ايتمز. البته  قزانيملرينه  صاحب چيقار، اما مونارشي دونمي بنم دونمم دگل، بو دونمي تاريخدن يوق صايالم ديمز. يا ده  چارلق روسيه سي ديديگمز روسيه ، سيستم دگيشديرديگي زمان يعني چارلق سيستمنى ترك ايتدكلري زمان عين رفلكسي، بلكه  ١٥ ييل كوسترديلر. يعني يڭي سيستم چارلق روسيه سنه  قارشي كنديسني قوريمق قوللامق كوروي حسّ ايتدي اما بوكونڭ اورته لامه  بر روس وطنداشي چارلق روسيه سي دونمي بنم دونمم دگل طولاييسيله  بن بوني قبول ايتمييورم بونڭ أوزرينه  بر شال أورتمك لازم دييه  دوشونمز. بن ده  انسانلرڭ، كچمشله  قوجاقلاشمق ايستكلريني و عثمانليجه يه  اولان ايلگي و علاقه لريني آرتديرديغني دوشونويورم.

ياپيلان چاليشمه لر خصوصنده  اكسيك ويا فضله  يوڭلر كورويورميسڭز؟

بنم مشاهده  ايتديگم اڭ بيوك اكسيكلك شو: عثمانليجه  كلدي بزم كوندممزه  كيردي؛ آنجق بوني چوق صاغلقلي بر زمينده  ياپابيلديگمزي دوشونمييورم. سياسي اراده نڭ بو آلانڭ اوزمانلريني دستكله مسي كركير. ايشڭ ماهيتنى، كركليلگنى و عثمانلينڭ نيچون بو ملّتڭ كوندمنه  كيرمسي كركديگني ايضاح ايتمه سي كركن، بوني آچيقلامسي كركن آلانڭ اوزمانلري اولملي. يعني مخالفلر ده  بوني صاوونانلر ده  يترنجه  طونانيملي دگللر. بو ايشه  مخالف اولانلر ظنّ ايدييورلركه  عثمانليجه  أوگرنيلديگي زمان سيستم تهديد آلتنه  كيره جك. نتيجه ده  تركجه نڭ دگيشيك بر پرييوديني، دگيشيك بر زمان ديليمنى أوگرنمش اولويورسڭ. يعني تاريخي تجربه نڭ، تاريخي بريكيمڭ سزه  ويرمش اولديغي ميراثي دگرلنديرمش اولويورسڭز. بونڭ يڭيدن سيستم اقامه  ايتمكله  يا ده  كونمز دگرلريني يوق صايمقله  بر علاقه سي يوق. عثمانليجه  أوگرتيمنى ياپانلر يا ده  بو ايشڭ ايچنده  اولانلر أوگرتيم كوروليلري، آقاده ميسينلر باصين يوليله  يا ده  دگيشيك پلاتفورملرده  بو ايشڭ نيچون لزوملي اولديغني ايضاح ايتمليدرلر. بن بو آڭلامده  اكسيكلك حسّ ايدييورم. بر ده  بو ايش كوندمه  كيرديگي آنده  هنوز حاضرلقلي دگلدك. يعني عثمانليجه  مفرداتنى ياپاجق كرك ملّي اگيتيمده  كركسه  ديگر پلاتفورملرده  بو ايشي حقّيله  يرينه  كتيره جك انسان صاييسي مع الاسف صينيرليدي. أوڭجه لكله  بو آلت ياپيلر خيزله  اكمال ايديلملي.

عثمانلي تركجه سي ايله  يازيلمش متنلري اوقومه يه  غيرت ايدن اوقويابيلن بريسنڭ اڭ أونملي قزانجي نه در؟

بر كره  ديله  وقوفيت، كلمه  خزينه سني زنكينلشديرييور. يعني بزم شو آن اڭ چوق شكايت ايتديگمز قونولردن بريسي، اسلوب قونوسنده  موجود نسلڭ يترنجه  طونانيملي اولماديغيدر. يعني اسلوب قزانمق، داها ادبي متنلر يازمق كلمه  خزنه سيله  علاقه لي بر شيدر. عثمانلي تركجه سي ديديگمز تركجه ده كي كلمه  صاييسيله ، كونمز تركجه سنده كي كلمه  صاييسي بر دگل.  يعني ادبياتجي آرقداشلريمز بر ايلري كيدرلر و شويله  سويلرلر: قوراجغڭز خياللريڭز بيله  قوراجغڭز كلمه  صاييڭزله  اورانتيليدر. طولاييسيله  بر مدنيت پروژه ڭز وارسه ، بو مدنيه  پروژه ڭزي بو متنلر أوزرينه  انشا ايده جكسڭز. متنلريڭزڭ صاغلام اولمسي لازم. قاوراملريڭزڭ صاغلام اولمسي لازم. كچمشله  باريشيق اولمه ڭز لازم.  كچمشڭ بيلكي، دڭه يم و بريكيملرندن فائده لانييور اولمه ڭز لازم. يعني عثمانليجه يي ايي بيلن بريسي، ايي أوگرنن بريسي بر كره  تاريخي-ادبي متنلر اوقوياجق. اجدادڭ استتيك دگرلريله  طانيشاجق. اجدادينڭ موسيقي متنلريله  بولوشاجق. اجدادينڭ معماريسيله  بولوشاجق. اجدادينڭ هر تورلي كونده لك حياته  ايليشكين توصيه لريله  بر آرايه  كله جك. بو نه  ديمك؟ داها زنكين نيته لكلي بيريلر يتيشديرمك ديمك. خلاصه ، عثمانليجه  أوگرنن آز شي ويرر، چوق شي قازانير.

تاريخ بولومندن مأذون اولان بر أوگرنجي عثمانليجه يي نه  قدر أوگرنه بيلييور؟ نه دن؟

كرچكدن چوق ايلگينچ بر صوري، چونكه  بزم اڭ بيوك صيقينتيمز بو يوڭده . عثمانلي تركجه سني اڭ ايي بيلمسي كركن بولوملر تاريخ بولوملريدر. چونكه  آتا ميراثي اولان دده  يادكاري اولان باش باقانلق عثمانلي آرشيونده ، وقفلر كنل مديرلگي آرشيونده ، عسكري تاريخ و ستراتژيك آرشيونده  و مختلف كتبخانه لرده   برچوق قايناقلريمز موجود. بونلري دگرلنديره جك اولان شبهه سز ايلك آقاده ميك صنف تاريخ مأذونلريدر. بو آرقداشلريمزڭ بو معناده  يترنجه  طونانيملي يتيشدكلريني سويله يه مه يز. بونڭ ٢ أونملي سببي وار: ١) تاريخ بولومندن مأذون اولان آرقداشلريمزڭ استخدام صيقينتيلري وار. بو طورومده  آرقداشلريمزڭ موتيواسيونلريني اتكيلييور. ٢) أوگرتيجيلرڭ أوگرنجيلري بو ايشه  ايصينديرمه  آشامه سنده  أوگرنجيلره  يترنجه  معلومات ويرمدكلريني دوشونويورم. يعني قيصه جه  بز ايسته دیگمز سويه ده  دگلز دييه بيليرز.

طبیعی بر خصوصي بوراده  اونوتمامق لازم: عثمانلي تركجه سي ديديگمز تركجه نڭ أوزللكله  تاريخ بولوملرنده  صيقينتيلي بر فصلي واردر. بو ده  بزم متنلريمزڭ كنديلرينه  مخصوص ترمينولوژيسيدر. يعني دگيشيك يازي تورلري ايله  قلمه  آلينان عثمانلي اوراقي. عثمانلي دولتنڭ قورومسال كيملگنه  اهمّيت ويرن بر دولت ياپيسي واردر. أورنگڭ؛ ديوان همايون ديديگمز دولتڭ تپه  يونتيمي، ديواني يازي يي قوللانييور. شيخ الاسلاملق و اوڭا باغلي بريملر تعليق يازي يي قوللانييور. مالي قوروملر دفتردارلغمز سياقت يازي يي قوللانييورلر. نظارتلر دونمنده  يايغين اولارق قوللانيلان يازي توري ايسه  رقعه در. حال بويله  اولنجه  أوگرنجي بتون بو يازي تورلريني أوگرنمك زورنده  قالييور. هر قورومڭ كندينه  مخصوص ديل أوزللكلري وار. يعني كيريش و بيتيش جمله لري فرقلي اولابيلييور. بلگه لرڭ دوزنلنيش بيچيملري، ركنلري، شرطلري فرقلي اولابيلييور. ايشته  بو فرقليلق بر پارچه  اختصاص كركديرن ايشلر. اونڭ ايچون كونده لك متنلري اوقومه يله  تاريخ متنلري اوقومه يي آيري طوتمق ايجاب ايدييور. اورته لامه  هر تاريخ أوگرنجيسي مطبوع يازي يي اوقويور، ال يازيسني ده  قسمي اوقويور. اما بو چشيتليلگي و زنكينلگي قازانامييور. او نقطه ده  بر صيقينتي وار.

بيلييورسڭزكه  بز خيرات وقفي اولارق عثمانليجه  دركي چيقارييورز. بزه  بو دركي ايله  ايلگيلي نه لر توصيه  ايدرسڭز؟

بو حقيقتًا زور بر صوري. چونكه  بو ايشي چوق كوزل ياپديغڭز قناعتنده يم. هم أوگرتيجيلك نقطه سنده  هم بو ايشڭ كركليلگي قونوسنده  سويلنمسي كركن هر شي بو دركيده  وار. بن ده  آبونه يم و دركيڭزي تعقيب ايدييورم. بلكه  اوفاق بر روتوش آڭلامنده  شونلر سويلنه بيلير. دركيلرله  برابر كوچك حكايه  كتابلري، هديه  اولارق تقديم ايديله بيلير. بونلر انسانلرڭ اوقومه  آليشقانلقلريني براز داها زنكينلشديره بيلير. يعني ساده جه  دركي يه  باغلي قالمامش اولورلر. شبهه سز دركيده  غرامر خصوصنده  كوزل متنلر وار، اوقومه  پارچه لري وار. آنجق تك باشنه  بر حكايه  كتابي اوقومق باشقه  بر شيدر. يعني بو هيجاني ده  اوقويوجي يه  قزانديرابيليرز. اونڭ طيشنده  بنم بو دركي يه  سويله يه بيله جگم بر خصوص يوق.

عثمانليجه  أوگرنمه  غيرتنده  اولان هركسه  نه لر سويله مك ايسترسڭز؟

انسانلر بو ايشي ساده جه  عثمانلي تركجه سي أوگرنمك دييه  دوشونمه سينلر. عثمانلي تركجه سنڭ قزانيملريني ايي ادراك ايتمك لازم. يعني ٨٠ ييللق بريكيمله  بو ئولكه ده  انته لكتوئل انسان يتيشديره مزسڭز. مطلقا تاريخي كچمشدن، أوزللكله  ده  عثمانلي چينارندن استفاده  ايتمك لازم. هم انسانلر يڭي بر مسلگه  قاپي آرالايابيليرلر، هم ده  تاريخ شعوري و بيلينجي نقطه سنده  چوق أونملي آديملر آتابيليرلر بو سايه ده . بويله لكله  بريكيملري آرتان آرزولادیغمز آيدين پروفيلي اورته يه  چيقمش اولور. عثمانلي ديديگمز ياپي بو دنيا ايچون نه  قدر أونمليدر. بوني اڭ كوزل افاده  ايدنلردن بريسي خليل اينالجقدر. خليل اينالجق ديركه : ”عثمانلي تاريخي آڭلاشيلمادن دنيا تاريخي آڭلاشيلماز.“

اگر بزم ده  كچمشده  اولديغي كبي بر كولتور و مدنيت حوضه سي اولوشديرمه  دوشونجه مز وارسه ، بوني كچمشدن باغيمسز اولارق پلانلايامايز. مطلقا كچمشڭ دگرلري ايله  همحال اولمه مز لازمكه  بو مدنيت پروژه سني، بو كولتور حوضه سني داها زنكينلشديره بيله لم، داها استه تيك حاله  يعني دنيانڭ دقّتنى چكه جك بيريلري داها ايي يتيشديره جك بر حاله  كتيره لم.

HENÜZ YORUM YAPILMAMIŞ.

SİZ DE FİKİRLERİNİZİ BEYAN EDEBİLİRSİNİZ..

Henüz yorum yok..

Bu yazı ile ilgili fikirlerinizi beyan edebilirsiniz.

<