Osmanlı Tarihi Ders Kitapları Osmanlıca Olsun!

Osmanlı Tarihi Ders Kitapları Osmanlıca Olsun!

Osmanlı Tarihi Ders Kitapları Osmanlıca Olsun!

by Ocak 2016 0 comments

Osmanlı Tarihi Ders Kitapları Osmanlıca Olsun!

Geçtiğimiz Aralık ayında Orta Öğretim Genel Müdürlüğünün Antalya’da organize ettiği kitap düzeltme çalışmasına biz de katıldık. Sosyal Bilimler Lisesinde zorunlu, diğer liselerde seçmeli olarak okutulan Osmanlı Türkçesi ders kitaplarının yazarları ve değerlendirme yapan ekibi ile -müfredatın elverdiği kadarıyla- tashih çalışması yaptık.

Bu arada değişik iller ve okullarımızdan gelen öğretmenlerimiz ile Osmanlı Türkçesini konuşma imkanı bulduk. Öğretmenlerimizin gözü ile okullara yansımasını sizlerle paylaşmak istedik. Sağ olsun arkadaşlar bizi kırmadılar ve sizler için gözlem ve deneyimlerini aktardılar. Sene 2016. Bakalım Türkiye’de durum nedir?

Hocalar: Prof. Dr. Ömer İşbilir / Mimar Sinan Üniversitesi – İstanbul | Saadet Kara / Gazi Anadolu Lisesi-Ankara | İlhami Pekgöz / Kırıkkale Fen Lisesi | Mahmut Koyuncu / Pursaklar Mesleki ve Teknik AL – Ankara  | Emine Daşdemir / Şırnak Merkez ÇPAL – Şırnak | Jülide Bilir / NSİ Kampüs MTAL – İzmir | Bekir Kul / Milli Eğitim Uzmanı – Ankara | Ercan Demir / TT Sosyal Bilimler Lisesi – Ankara

Osmanlıca dersinin okullarımızda seçmeli ders olması, öğrenciler üzerinde nasıl bir tesir oluşturdu?

Osmanlıca dersinin okulumuzda seçmeli ders olması ilk etapta bazı öğrenciler için gereksiz bir dersti. Bazı öğrenciler ise çok heyecanlandı. Fakat henüz Osmanlıcanın öğrencinin gündemine net girecek bir şekilde geniş bir tanıtımın yapıldığı söylenemez. Ancak dersi seçen öğrencilerin olumlu kanaatleri bu derse ilgiyi artırdı.

Dersin seçilip seçilmemesi konusunda neler etkili oluyor?

Dersin seçiminde iş maalesef sadece öğrencinin isteğine bağlı değil. Aynı zamanda derslerin dağılımı ve ders programı da göz önünde bulunduruluyor. Doğrudur, öğrenci derse ne kadar ilgili ise o kadar etkili oluyor. Fakat en az bunun kadar belki de fazlasıyla okul idaresinin tutumu yani dersin eğitim-öğretim programında yer alması, öğrencinin teşvik edilmesi de dersin seçilmesinde etkili olmaktadır. Ve bir de okulların örtük öğrenme programları da dersin seçilmesinde etkili oluyor.

Müfredat ve ders materyalleri yeterli oluyor mu?

Müfredatın niceliği 10. sınıf için yoğun. Bu dersi ilk defa alan, alfabe ile ilk kez karşılaşan çocuklar için hızlı bir tempo var. Bunun yerine öncelikle alfabe öğrenme yöntemi esas alınmalı. Ayrıca seçmeli ders olarak değil mecburi olarak okutulmalı. Kur’an okumayı bilen ve bilmeyen öğrencilerin ayrılması ve dersi ayrı sınıflarda almaları da öğrenme pratiği açısından daha iyi olur.

Öğrencilerde hedeflenen davranış değişikliğini kazandırma noktasında yer alan kazanımlar açısından bakıldığında, lise düzeyinde bir öğrenci için Arapça ve Farsça unsurlar müfredatta fazlasıyla yer almış. Halbuki lise düzeyinde bir öğrenci için verilecek dersin kapsamı daha hafifletilerek kazanımlara yer verilmeli.

Osmanlı Türkçesi öğretimi, özellikle dersin verildiği ilk sınıfta Türkçe kök ve eklerden yola çıkılarak öğretilmeli. Bir ders zihni ve pratik olarak ne kadar kolaylaşırsa o kadar rahat öğrenilir. Kitaplarımız var, fakat bazı ağır ve işleme açısından zor konular vardı. Orta Öğretim Genel Müdürlüğünün bu kitap çalışmasında ekip olarak bu konu üzerinde duruldu ve belirli bir noktaya geldi. Fakat müfredatı da ilgilendiren durumlar var. Bu da kısa zamanda düzelir diye ümit ediyoruz.

Bunun dışında ders materyalleri için çeşitli yayın kuruluşları ve internet siteleri var. Özellikle Osmanlıca Eğitim ve Kültür Dergisi, Osmanlıca Eğitim sitesi gibi… Hakkını vermek lazım ki Osmanlıca Dergisi, Osmanlı Türkçesini geliştirmek isteyenler için bir okul görevi görmektedir. Derginin içeriğinde eski yazıyla günümüz metinleri, arşiv belgeleri yer almaktadır. Ayrıca kitabe okumanın metinleri ve incelikleri gösterilmektedir. İlgileneneler, Osmanlıcasını geliştirmek isteyenler için bir fırsat sunmaktadır. Osmanlıca Dergisine yayın hayatında başarılı ve uzun soluklu bir neşir hayatı diliyorum. Takdire şayan. Emeği geçenleri kutluyorum.

Derste karşılaştığınız ilginç anekdotlar var mı?

İlk derste bir öğrencim, “Hocam Osmanlıca bir cümle kurar mısınız?” dedi. Güldüm, “Ben şu an Osmanlı Türkçesi konuşuyorum” dedim. “Nasıl, hala anlamadım” dedi. Arkadaşları da gülünce durumu fark etti ve o da kahkaha ile gülmeye başladı. İstiklal Marşının Osmanlı Türkçesi ile yazılmış orijinal metni okuyan çocukların heyecanını unutamıyorum. Her öğrencinin ilk merak ettiği, isimlerinin nasıl yazıldığı… Bunu merak ediyorlar ve öğrenince de mutlu oluyorlar.

Evet, Osmanlı Türkçesini öğretirken öğrencilerden özellikle bunu farklı bir dil olarak algılayıp “Hocam, Osmanlıca konuşur musunuz?” gibi ifadelerle çok karşılaşıyoruz. Bu durum aslında komik gibi gelse de, toplumun kendi kültürüne, geçmişine ne kadar yabancı olduğunu göstermektedir.

Dersin öğrenciler açısından daha cazip hale gelmesi için neler yapılabilir?

Bunun için Osmanlı Türkçesinin günlük hayat ile ilişkilendirilmesi önemli olacaktır. Çocukları neşelendiren fıkralar ve keyifli metinlere yer verilmesi de cazibeyi artırır. Etkileşimli tahta ile uyumlu programlar hazırlanabilir. Görseller her zaman daha ilgi çekici oluyor. Eğitim ve öğretimi desteklemek açısından eski metinleri barındıran arşiv, müze ve tarihi mekanlara geziler düzenlenebilir. Okul gazetesi ve dergi çalışmaları yapılabilir. Tekrarında fayda var; kazanım programlarının yeniden gözden geçirilip, öğretim programının hafifletilmesi çok ehemmiyetli. Önce sevdirmek, cazip hale getirmek gerekir. Seven bir öğrenci öğrenme konusunda sıkıntı çekmeyecektir. Tabii burada biz öğretmenlere, idarecilere ve ilgili kurumlara önemli işler düşmektedir.

Osmanlıca dersinin okullarda seçmeli ders olmasının önemi hakkında ne düşünüyorsunuz?

Bu güzel bir adım. Fakat Osmanlıca dersi kesinlikle seçmeli ders olmaktan çıkartılıp zorunlu hale getirilmeli. Çünkü Osmanlı Türkçesi bizim geçmişle aramızdaki köprüdür. Geçmiş hafızamızı yeniden canlandırmalıyız.

Osmanlıca yazılı bir metni okumak dedelerimizden bize intikal eden elyazması eserleri, mektupları, sanat eserlerini kitabeleri anlamak, geçmişle gönül bağımızı güçlendirmek demektir. Size bir anekdot aktarmak istiyorum. Okulumuz öğrencileri ile Topkapı Sarayına ziyarete gittik. Öğrenciler, “Hocam, bizim turistlerden farkımız yok. Yazıları anlayamıyoruz” dediler. Dönüp kendimize bakalım. Kendi memleketimizde yabancı bir turistten –bu anlamda- ne farkımız var? Bundan daha garabet bir durum olabilir mi? Meyve ağacın tepesinde yetişir, fakat ağaç da köke bağlıdır. Biz geleceğimiz ve meyvelerimiz olan gençlerimizi ve çocuklarımızı kökünden habersiz ve irtibatsız geleceğe nasıl hazırlayabiliriz?

Osmanlıca konusunda bize, öğrencilere ve bakanlığa neler söylemek istersiniz?

Osmanlı Türkçesinin Orta Öğretim kurumlarında bir ders olarak okutulması, milli kültürle yeni nesil arasındaki bağlardan biri Osmanlı Türkçesinin öğretimi ile kurulabilir. Geleneğin yaşatılması ve atalarımızın bize bıraktığı mirası bir sonraki nesle aktarmak açısından önem teşkil etmektedir. Bu konuda ne yapılsa azdır.

Üniversite seçme sınavlarında bir iki sorunun Türkçe bölümüne girmesi de dersin teşviki açısından önemli olabilir. Hatta Osmanlı Tarihi ders kitapları Osmanlıca olsa güzel olmaz mı? Hem neden olmasın? İngilizce kitapların sırf İngilizce olanları makbul değil mi? Osmanlı Türkçesi ders kitaplarının da sağdan sola doğru açılacak şekilde düzenlenmesi ve -baş taraflar istisna olur belki fakat diğer yerlerin- Osmanlıca olması da yerinde olacaktır.

 

عثمانلي تاريخي درس كتابلري عثمانليجه  اولسون!

كچديگمز آرالق آينده  اورته  أوگرتيم كنل مديرلگنڭ آنطاليه ده  اورغانيزه  ايتديگي كتاب دوزلتمه  چاليشمه سنه  بز ده  قاتيلدق. صوسيال بيليملر ليسه سنده  زورونلي، ديگر ليسه لرده  سچمه لي اولارق اوقوتولان عثمانلي تركجه سي درس كتابلرينڭ يازارلري و دگرلنديرمه  ياپان اكيبي ايله  -مفرداتڭ الويرديگي قدريله - تصحيح چاليشمسي ياپدق.

بو آراده  دگيشيك ايللر و اوقوللريمزدن كلن أوگرتمنلريمز ايله  عثمانلي تركجه سني قونوشمه  امكاني بولدق. أوگرتمنلريمزڭ كوزي ايله  اوقوللره  ياڭسيمه سني سزلرله  پايلاشمق ايسته دك. صاغ اولسون آرقداشلر بزي قيرمديلر و سزلر ايچون كوزلم و دڭه ييملريني آقتارديلر. سنه  ٢٠١٦. باقالم تركيه ده  طوروم نه در؟

خواجه لر: پروف. در. عمر ايش بيلير / معمار سنان أونيورسيته سي –  استانبول  سعادت قره  / غازي آناطولي ليسه سي آنقره   الهامي پك كوز / قيريق قلعه  فن ليسه سي  محمود قويونجي / پور صاقلار مسلكي و تكنيك آل – آنقره  امينه  طاش دمير / شرناق مركز چپآل – شرناق  ژوليده  بيلير / نسي قامپوس مده ل –  ازمير  بكر قول / ملّي اگيتيم اوزماني – آنقره   ارجان دمير / تت صوسيال بيليملر ليسه سي – آنقره

عثمانليجه  درسنڭ اوقوللريمزده  سچمه لي درس اولمسي، أوگرنجيلر أوزرنده  ناصل بر تأثير اولوشديردي؟

عثمانليجه  درسنڭ اوقولمزده  سچمه لي درس اولمسي ايلك اتاپده  بعض أوگرنجيلر ايچون كركسز بر درسدي. بعض أوگرنجيلر ايسه  چوق هيجانلاندي. فقط هنوز عثمانليجه نڭ أوگرنجينڭ كوندمنه  نت كيره جك بر شكلده  كنيش بر طانيتيمڭ ياپيلديغي سويلنه مز. آنجق درسي سچن أوگرنجيلرڭ اولوملي قناعتلري بو درسه  ايلگي يي آرتيردي.

درسڭ سچيلوب سچيلمه مسي قونوسنده  نه لر اتكيلي اولويور؟

درسڭ سچيمنده  ايش مع الاسف ساده جه  أوگرنجينڭ ايستگنه  باغلي دگل. عين زمانده  درسلرڭ طاغيليمي و درس پروغرامي ده  كوز أوڭنده  بولونديریلیيور. طوغريدر، أوگرنجي درسه  نه  قدر ايلگيلي ايسه  او قدر اتكيلي اولويور. فقط اڭ آز بونڭ قدر بلكه  ده  فضله سيله  اوقول اداره سنڭ طوتومي يعني درسڭ اگيتيم – أوگرتيم پروغرامنده  ير آلمسي، أوگرنجينڭ تشويق ايديلمسي ده  درسڭ سچيلمه سنده  اتكيلي اولمقده در. و بر ده  اوقوللرڭ أورتوك أوگرنمه  پروغراملري ده  درسڭ سچيلمه سنده  اتكيلي اولويور.

مفردات و درس ماترياللري يترلي اولويورمي؟

مفرداتڭ نيجه لگي ١٠نجی صنف ايچون يوغون. بو درسي ايلك دفعه  آلان، آلفابه  ايله  ايلك كز قارشيلاشان چوجقلر ايچون خيزلي بر تمپو وار. بونڭ يرينه  أوڭجه لكله  آلفابه  أوگرنمه  يونتمي اساس آلينملي. آيريجه  سچمه لي درس اولارق دگل مجبوري اولارق اوقوتولملي. قرآن اوقومه يي بيلن و بيلمه ين أوگرنجيلرڭ آيريلمسي و درسي آيري صنفلرده  آلمه لري ده  أوگرنمه  پراتيگي آچيسندن داها ايي اولور.

أوگرنجيلرده  هدفلنن داورانيش دگيشيكلگنى قزانديرمه  نقطه سنده  ير آلان قزانيملر آچيسندن باقيلديغنده ، ليسه  دوزينده  بر أوگرنجي ايچون عربجه  و فارسجه  عنصرلر مفرداتده  فضله سيله  ير آلمش. حالبوكه  ليسه  دوزينده  بر أوگرنجي ايچون ويريله جك درسڭ قاپسامي داها خفيفلتيله رك قزانيملره  ير ويريلملي.

عثمانلي تركجه سي أوگرتيمي، أوزللكله  درسڭ ويريلديگي ايلك صنفده  تركجه  كوك و اكلردن يوله  چيقيلارق أوگرتيلملي. بر درس ذهني و پراتيك اولارق نه  قدر قولايلاشيرسه  او قدر راحت أوگرنيلير. كتابلريمز وار، فقط بعض آغير و ايشله مه  آچيسندن زور قونولر واردي. اورته  أوگرتيم كنل مديرلگنڭ بو كتاب چاليشمه سنده  اكيپ اولارق بو قونو أوزرنده  طورولدي و بليرلي بر نقطه يه  كلدي. فقط مفرداتي ده  ايلگيلنديرن طوروملر وار. بو ده  قيصه  زمانده  دوزلير دييه  اميد ايدييورز.

بونڭ طيشنده  درس ماترياللري ايچون چشيتلي يايين قورولوشلري و اينترنت سيته لري وار. أوزللكله  عثمانليجه  اگيتيم و كولتور دركيسي، عثمانليجه  اگيتيم سيته سي كبي… حقّنى ويرمك لازمكه  عثمانليجه  دركيسي، عثمانلي تركجه سني كليشديرمك ايسته ينلر ايچون بر اوقول كوروي كورمكده در. دركينڭ ايچريگنده  اسكي يازيله  كونمز متنلري، آرشيو بلكه لري ير آلمقده در. آيريجه  كتابه  اوقومه نڭ متنلري و اينجه لكلري كوستريلمكده در. ايلكيلننلر، عثمانليجه سني كليشديرمك ايسته ينلر ايچون بر فرصت صونمقده در. عثمانليجه  دركيسنه  يايين حياتنده  باشاريلي و اوزون صولوقلي بر نشر حياتي ديلييورم. تقديره  شايان. امگي كچنلري قوتلييورم.

درسده  قارشيلاشديغڭز ايلگينچ آنكدوتلر وارمي؟

ايلك درسده  بر أوگرنجيم، ”خواجه م عثمانليجه  بر جمله  قورارميسڭز؟“ ديدي. كولدم، ”بن شو آن عثمانلي تركجه سي قونوشويورم“ ديدم. ”ناصل، حالا آڭلامادم“ ديدي. آرقداشلري ده  كولنجه  طورومي فرق ايتدي و او ده  قهقهه  ايله  كولمه يه  باشلادى. استقلال مارشنڭ عثمانلي تركجه سي ايله  يازيلمش اوريژينال متني اوقويان چوجقلرڭ هيجاننى اونوتامييورم. هر أوگرنجينڭ ايلك مراق ايتديگي، اسملرينڭ ناصل يازيلديغي… بوني مراق ايدييورلر و أوگرننجه  ده  موتلو اولويورلر.

اوت، عثمانلي تركجه سني أوگرتيركن أوگرنجيلردن أوزللكله  بوني فرقلي بر ديل اولارق آلغيلايوب ”خواجه م، عثمانليجه  قونوشورميسڭز؟“ كبي افاده لرله  چوق قارشيلاشييورز. بو طوروم اصلنده  قوميك كبي كلسه  ده ، طوپلومڭ كندي كولتورينه ، كچمشنه  نه  قدر يبانجي اولديغني كوسترمكده در.

درسڭ أوگرنجيلر آچيسندن داها جاذب حاله  كلمسي ايچون نه لر ياپيلابيلير؟

بونڭ ايچون عثمانلي تركجه سنڭ كونلك حيات ايله  ايليشكيلنديريلمه سي أونملي اولاجقدر. چوجقلري نشئه لنديرن فقره لر و كيفلي متنلره  ير ويريلمسي ده  جاذبه يي آرتيرير. اتكيلشيملي تخته  ايله  اويوملي پروغراملر حاضرلانابيلير. كورسللر هر زمان داها ايلكي چكيجي اولويور. اگيتيم و أوگرتيمي دستكله مك آچيسندن اسكي متنلري بارينديران آرشيو، موزه  و تاريخي مكانلره  كزيلر دوزنلنه بيلير. اوقول غزته سي و دركي چاليشمه لري ياپيلابيلير. تكرارنده  فائده  وار؛ قازانيم پروغراملرينڭ يڭيدن كوزدن كچيريلوب، أوگرتيم پروغرامنڭ خفيفلتيلمه سي چوق اهمّيتلي. أوڭجه  سوديرمك، جاذب حاله  كتيرمك كركير. سون بر أوگرنجي أوگرنمه  قونوسنده  صيقينتي چكميه جكدر. طبيعي بوراده  بز أوگرتمنلره ، اداره جيلره  و ايلگيلي قوروملره  أونملي ايشلر دوشمكده در.

عثمانليجه  درسنڭ اوقوللرده  سچمه لي درس اولمه سنڭ أونمي حقّنده  نه  دوشونیيورسڭز؟

بو كوزل بر آديم. فقط عثمانليجه  درسي كسينلكله  سچمه لي درس اولمقدن چيقارتيلوب زورونلي حاله  كتيريلملي. چونكه  عثمانلي تركجه سي بزم كچمشله  آرامزده كي كوپرودر. كچمش حافظه مزي يڭيدن جانلانديرملي يز.

عثمانليجه  يازيلي بر متني اوقومق دده لريمزدن بزه  انتقال ايدن ال يازمه سي اثرلري، مكتوبلري، صنعت اثرلريني كتابه لري آڭلامق، كچمشله  كوڭل باغمزي كوچلنديرمك ديمكدر. سزه  بر آنكدوت آقتارمق ايستييورم. اوقولمز أوگرنجيلري ايله  طوپ قاپي سراينه  زيارته  كيتدك. أوگرنجيلر، ”خواجه م، بزم توريستلردن فرقمز يوق. يازيلري آڭلايامييورز“ ديديلر. دونوب كنديمزه  باقالم. كندي مملكتمزده  يبانجي بر توريستدن -بو آڭلامده - نه  فرقمز وار؟ بوندن داها غرابت بر طوروم اولابيليرمي؟ ميوه  آغاجڭ تپه سنده  يتيشير، فقط آغاچ ده  كوكه  باغليدر. بز كله جگمز و ميوه لريمز اولان كنجلريمزي و چوجقلريمزي كوكندن خبرسز و ارتباطسز كله جگه  ناصل حاضرلايابيليرز؟

عثمانليجه  قونوسنده  بزه ، أوگرنجيلره  و باقانلغه  نه لر سويله مك ايسترسڭز؟

عثمانلي تركجه سنڭ اورته  أوگرتيم قوروملرنده  بر درس اولارق اوقوتولمسي، ملّي كولتورله  يڭي نسل آراسنده كي باغلردن بري عثمانلي تركجه سنڭ أوگرتيمي ايله  قورولابيلير. كله نگڭ ياشاتيلمه سي و آتالريمزڭ بزه  بيراقديغي ميراثي بر صوڭره كي نسله  آقتارمق آچيسندن أونم تشكيل ايتمكده در. بو قونوده  نه  ياپيلسه  آزدر.

أونيورسيته  سچمه  صيناولرنده  بر ايكي صورونڭ تركجه  بولومنه  كيرمسي ده  درسڭ تشويقي آچيسندن أونملي اولابيلير. حتّی عثمانلي تاريخي درس كتابلري عثمانليجه  اولسه  كوزل اولمازمي؟ هم نه دن اولماسين؟ انكليزجه  كتابلرڭ صرف انكليزجه  اولانلري مقبول دگلمي؟ عثمانلي تركجه سي درس كتابلرينڭ ده  صاغدن صوله  طوغري آچيلاجق شكلده  دوزنلنمسي و -باش طرفلر استثنا اولور بلكه  فقط ديگر يرلرڭ- عثمانليجه  اولمسي ده  يرنده  اولاجقدر.

 

HENÜZ YORUM YAPILMAMIŞ.

SİZ DE FİKİRLERİNİZİ BEYAN EDEBİLİRSİNİZ..

Henüz yorum yok..

Bu yazı ile ilgili fikirlerinizi beyan edebilirsiniz.

<